Web sitesi yaptırmadan önce ajansa sorulması gereken en kritik sorular; sahiplik, kapsam, teslim süresi, revizyon hakkı ve teslim sonrası destekle ilgilidir. Bu sorulara net ve yazılı cevap alamadığınız bir ajansla anlaşmak, projenin ortasında sürpriz maliyetlerle ya da yarım kalmış bir siteyle karşılaşma riskinizi ciddi biçimde artırır. Aşağıda, teklif almadan önce sorabileceğiniz 15 soruyu; her birinin neden önemli olduğunu ve iyi/kötü cevap örnekleriyle birlikte sıraladık.
Bu sorular özellikle web sitesi yaptırma sürecini ilk kez yaşayan işletme sahipleri için önemlidir; çünkü teknik terimler ve muğlak vaatler arasında hangi cevabın gerçekten güvence verdiğini ayırt etmek deneyim gerektirir. Örneğin İzmir'de küçük bir butik mağaza sahibiyseniz ve daha önce hiç web sitesi yaptırmadıysanız, ajansın kullandığı jargon sizi kolayca ikna edebilir; oysa aşağıdaki sorular jargonun arkasındaki gerçek taahhüdü ortaya çıkarır.
1. Site yayına girdikten sonra alan adı ve hosting kime ait olacak?
Bu soru önemlidir çünkü bazı ajanslar alan adını ve hosting hesabını bilerek kendi adlarına kaydeder; ileride ajans değiştirmek istediğinizde sitenize erişemezsiniz. İyi cevap: 'Alan adı ve hosting sizin adınıza kayıtlı olacak, biz sadece yönetim erişimi alacağız.' Kötü cevap: 'Onu bizde tutmak daha pratik, siz hiç uğraşmayın.'
2. Proje bittiğinde kaynak kod ve tasarım dosyaları bana devredilecek mi?
Bu soru önemlidir çünkü kod ve tasarım dosyaları olmadan başka bir ekip sitenizi devralamaz, küçük bir değişiklik için bile eski ajansa mahkûm kalırsınız. İyi cevap: 'Proje bedeli tamamlandığında tüm kaynak kod ve dosyalar sözleşmeyle size teslim edilir.' Kötü cevap: 'Kod bizim know-how'ımız, paylaşmıyoruz.'
3. Kapsamda tam olarak kaç sayfa ve hangi özellikler var?
Bu soru önemlidir çünkü 'web sitesi' kelimesi tek başına hiçbir kapsam belirtmez; 5 sayfalık bir tanıtım sitesiyle 20 sayfalık bir kurumsal portal aynı fiyata yapılamaz. İyi cevap: 'Teklifte ana sayfa, hakkımızda, 4 hizmet sayfası, blog altyapısı ve iletişim sayfası olmak üzere 8 sayfa yazılı.' Kötü cevap: 'Standart bir site kurarız, ihtiyacınız neyse ekleriz.'
4. Teslim süresi ne kadar ve bu süreye neler dahil?
Bu soru önemlidir çünkü '3-4 hafta' gibi belirsiz bir aralık, içerik teslim sürenizin de bu takvime dahil olup olmadığını göstermez. Ortalama bir kurumsal site projesi, içerik ve görseller zamanında teslim edilirse 4-6 hafta sürer. İyi cevap: 'Sözleşme imzasından itibaren, içerikleriniz 2 hafta içinde bize ulaşırsa 5 hafta içinde yayındayız.' Kötü cevap: 'Yakında biter, merak etmeyin.'
5. Kaç revizyon hakkım var, sonrasında ek ücret nasıl işliyor?
Bu soru önemlidir çünkü sınırsız revizyon vaadi genelde gerçekçi değildir ve proje süresiz uzayabilir; net bir tur sayısı her iki tarafı da korur. İyi cevap: 'Tasarım aşamasında 2 revizyon turu dahil, sonrası saat başı ücretlendirilir.' Kötü cevap: 'İstediğiniz kadar değiştiririz, sınır yok.'
6. SEO temel ayarları teklife dahil mi?
Bu soru önemlidir çünkü teknik SEO temelleri (başlık etiketleri, site haritası, hızlı yüklenme) sonradan eklenen bir hizmet değil, kurulumun bir parçası olmalıdır. İyi cevap: 'Başlık ve açıklama etiketleri, site haritası ve temel hız optimizasyonu kuruluma dahil; aylık SEO çalışması ayrı bir hizmettir.' Kötü cevap: 'SEO ayrı bir iş, sonra konuşuruz.' Kapsamlı bir SEO süreci nasıl işler merak ediyorsanız SEO nedir, nasıl çalışır yazımıza bakabilirsiniz.
7. Site mobil cihazlarda nasıl test edilecek?
Bu soru önemlidir çünkü ziyaretlerin büyük bölümü artık telefondan geliyor; masaüstünde güzel görünüp mobilde bozuk çalışan siteler hâlâ yaygın bir sorun. İyi cevap: 'Farklı ekran boyutlarında (telefon, tablet, masaüstü) manuel test yapıyoruz ve size ekran kaydı gönderiyoruz.' Kötü cevap: 'Sistem otomatik uyumlu hâle getiriyor, ayrı test gerekmez.' Bu konuyu derinlemesine incelemek için mobil uyumlu responsive tasarım yazımızı okuyabilirsiniz.
8. Site hızı için somut bir hedef var mı?
Bu soru önemlidir çünkü 'hızlı olacak' ifadesi ölçülebilir değildir; hız hem kullanıcı deneyimini hem arama sıralamasını doğrudan etkiler. İyi cevap: 'Mobilde temel hız metriklerinde yeşil skor hedefliyoruz ve yayın öncesi ölçüp raporluyoruz.' Kötü cevap: 'Modern kod kullanıyoruz, hızlı olur zaten.' Ayrıntılı ölçüm yöntemlerini web sitesi hızı ve Core Web Vitals yazımızda bulabilirsiniz.
9. KVKK ve çerez uyumluluğu nasıl sağlanacak?
Bu soru önemlidir çünkü iletişim formu, çerezler veya e-bülten kaydı olan her site KVKK kapsamına girer ve aydınlatma metni ile açık rıza mekanizması gerektirir. İyi cevap: 'Aydınlatma metni şablonu ve çerez izin banner'ı kuruluma dahil, hukuki metin onayını sizinle birlikte hazırlıyoruz.' Kötü cevap: 'O konuyu hiç düşünmedik, gerek yoktur muhtemelen.'
10. Yayına aldıktan sonra bakım hizmeti ayrı ücretli mi?
Bu soru önemlidir çünkü yazılım güncellemeleri, güvenlik yamaları ve küçük içerik değişiklikleri düzenli ilgi gerektirir; bakımsız bırakılan bir site birkaç yıl içinde güvenlik açığına ya da çökmeye açık hâle gelir. İyi cevap: 'İlk 3 ay ücretsiz destek dahil, sonrasında aylık bakım paketimiz var, dilerseniz kendi ekibiniz de yönetebilir.' Kötü cevap: 'Teslimden sonra iş bizde biter.'
11. İçerik yönetim panelini kullanmak için eğitim veriyor musunuz?
Bu soru önemlidir çünkü siteyi teslim aldıktan sonra küçük bir metin değişikliği için bile ajansı aramak zorunda kalmak, hem zaman hem maliyet demektir. İyi cevap: 'Teslimde 1 saatlik ekran paylaşımlı eğitim veriyoruz ve yazılı bir kullanım kılavuzu bırakıyoruz.' Kötü cevap: 'Panel zaten çok basit, kendiniz çözersiniz.'
12. Ek maliyet doğurabilecek durumlar neler?
Bu soru önemlidir çünkü 'ekstra sayfa', 'ek entegrasyon' ya da 'kapsam dışı revizyon' gibi kalemler önceden tanımlanmazsa proje bitiminde beklenmedik faturalarla karşılaşabilirsiniz. İyi cevap: 'Teklifte belirtilenin dışındaki her ek talep, önceden fiyatlandırılıp onayınıza sunulduktan sonra uygulanır.' Kötü cevap: 'Genelde ekstra çıkmaz, çıkarsa da makul bir ücret konuşuruz.'
13. Ödeme planı nasıl işliyor?
Bu soru önemlidir çünkü tamamı peşin istenen bir proje sizi risk altında bırakırken, tamamı sonda ödenen bir plan da ajans için sürdürülemez olabilir; dengeli bir plan her iki tarafı da korur. İyi cevap: 'Sözleşmede %40 başlangıç, %30 tasarım onayında, %30 teslimde şeklinde bölünmüş ödeme var.' Kötü cevap: 'Tamamını baştan öderseniz indirim yaparız.'
14. Proje yarıda kalırsa ne olur?
Bu soru önemlidir çünkü ajanslar da bazen kapanabilir ya da proje ekibi değişebilir; bu durumda o ana kadarki iş çıktısının size ait olup olmayacağı önceden netleşmelidir. İyi cevap: 'Sözleşmede fesih maddesi var; o ana kadar tamamlanan iş ve dosyalar, ödenen tutara karşılık size teslim edilir.' Kötü cevap: 'Böyle bir durum olmaz, düşünmenize gerek yok.'
15. Benzer bir projeyi daha önce yaptınız mı, referans verebilir misiniz?
Bu soru önemlidir çünkü sektörünüze özgü ihtiyaçları (randevu sistemi, stok takibi, çok dilli yapı gibi) daha önce çözmüş bir ekip, sizi baştan doğru yola sokar. İyi cevap: 'Şu üç referansı arayabilirsiniz, telefon numaralarını paylaşırım.' Kötü cevap: 'Referanslarımız gizli, ama güvenin bize.'
Sektörünüze Özgü Ek Sorular
Yukarıdaki 15 soru her işletme için geçerli olsa da, bazı sektörlerde ek sorular sormanız gerekir. Bu ek sorular, projenizin özel ihtiyaçlarının teklife doğru yansıtılıp yansıtılmadığını gösterir.
- E-ticaret işletmeleri için: Ödeme sağlayıcısı entegrasyonu, kargo firması entegrasyonu ve stok senkronizasyonu teklife dahil mi? Bu üç entegrasyon olmadan bir e-ticaret sitesi işlevsiz kalır.
- Klinik ve randevu bazlı işletmeler için: Online randevu sistemi mevcut takvim ya da hasta takip yazılımınızla entegre olacak mı, yoksa ayrı bir sistem mi kurulacak?
- Hizmet sektörü işletmeleri için: Teklif formu, form dolduran kişinin bilgilerini hangi sistemde (e-posta, CRM, WhatsApp) toplayacak?
Bu sektöre özgü soruları da aynı yöntemle, yazılı cevap isteyerek sorun. Genel bir 'entegre edebiliriz' cevabı yerine, hangi sistemle nasıl entegre olunacağını net biçimde tarif eden bir ajans tercih edin.
İki Bonus Soru: Çoğu Kişinin Aklına Gelmeyen Ama Kritik Olan Sorular
16. Site analitik ve erişim verilerine ben de erişebilecek miyim?
Bu soru önemlidir çünkü ziyaretçi sayısı, hangi sayfaların ilgi gördüğü ve nereden geldiğiniz gibi veriler kendi analiz hesabınızda tutulmazsa, ajans değiştirdiğinizde geçmiş verilerin tamamını kaybedersiniz. İyi cevap: 'Analiz hesabını sizin adınıza açıyoruz, biz de yönetici erişimiyle giriyoruz.' Kötü cevap: 'Raporları biz size göndeririz, hesaba gerek yok.'
17. Yayına aldıktan sonra fiyat, hizmet metni gibi küçük değişiklikleri kendim yapabilecek miyim?
Bu soru önemlidir çünkü her küçük metin değişikliği için ajansı aramak zorunda kalmak, hem zaman kaybettirir hem de küçük değişiklikler için bile ek ücret talep edilmesine yol açabilir. İyi cevap: 'İçerik yönetim panelinden metin ve fiyat gibi alanları kendiniz güncelleyebilirsiniz, sadece kodla ilgili değişiklikler bize kalır.' Kötü cevap: 'Panel karmaşık, her değişikliği bize bırakın.'
Bu Soruları Nasıl Kullanmalısınız?
Bu soruların tamamını tek celsede art arda sormak yerine, ilk görüşmede kısa notlar alarak sorup cevapları yazılı olarak (e-posta ya da mesaj yoluyla) teyit ettirin. Sözlü verilen bir cevap, anlaşmazlık çıktığında hiçbir işe yaramaz; yazılı teyit ise hem sizi hem ajansı korur. Ajans hangi sorulara net, hangilerine muğlak cevap veriyor, bu örüntünün kendisi projeyle ilgili en güvenilir sinyaldir.
Pratik bir yöntem şudur: sorularınızı ve aldığınız cevapları basit bir tabloya yazın, her cevabı 'net ve yazılı', 'net ama sözlü' veya 'muğlak' şeklinde işaretleyin. Görüşme sonunda 'muğlak' işaretli cevap sayısı fazlaysa, o ajansla ilerlemeden önce mutlaka ek açıklama isteyin ya da başka bir ajansla da görüşün. Bu basit alışkanlık, karar verirken duygusal değil somut verilere dayanmanızı sağlar.
Sorularınıza net cevap veren, kapsamı yazılı sunan bir ajans bulduktan sonra sırada teklifi değerlendirmek var. Gelen teklifi kalem kalem nasıl karşılaştıracağınızı web sitesi teklifi nasıl değerlendirilir yazımızda anlatıyoruz; ajans seçim sürecinin tamamını görmek isterseniz de web tasarım ajansı nasıl seçilir rehberimize göz atabilirsiniz.
Sonuç: Doğru Sorular, Doğru Projenin Temelidir
Web sitesi yaptırmadan önce sorduğunuz sorular, projenin ilerleyen aylarında karşılaşacağınız sürprizlerin büyük bölümünü önceden ortadan kaldırır. Sahiplik, kapsam, süre, revizyon ve destekle ilgili net cevap alamadığınız bir teklif, ne kadar cazip fiyatlı olursa olsun risklidir.
Welda olarak her projeye bu soruların cevaplarını yazılı ve net biçimde sunarak başlıyoruz. Sorularınızı birlikte konuşmak ve projenize uygun kapsamı netleştirmek için web tasarım ve geliştirme hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz bir ön görüşme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.